باستان پژوه

باستان پژوه

سفال قرمز رنگ گودین VII

نویسنده
گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران
چکیده
سفال قرمز رنگ نوع گودین VII از جمله گونه‌های شاخص سفالی دورۀ گودین  VIIدر مناطق گسترده‏ای از غرب ایران است. به‏ نظر می‏ رسد که خاستگاه اصلی این سفال مناطق شرقی زاگرس مرکزی و بطور ویژه دشت کنگاور باشد ولی همانگونه که ذکر گردید قسمت‏های زیادی از مناطق غربی ایران تحت نفوذ این سفال قرار دارد. تاریخ این گونه سفالی در غرب ایران، ‏تقریباً مصادف با دوره اوروک قدیم در جنوب بین‏ النهرین و فاز دوم (LC2) دوره مس و سنگ جدید در شمال بین ‏النهرین (4100-3800پ.م) است. در این دوره براساس کاوش‏ های صورت گرفته در محوطه‌های بین ‏النهرین، جوامع پیچیده شهرنشین در حال ‏شکل‏ گیری بوده و جوامع مناطق همسایه غرب ایران در بین ‏النهرین به سطح کاملی از پیچیدگی‏ های اجتماعی رسیده‏ اند. علاوه ‏بر تغییر در نوع معماری محوطه‌های این دوره در شمال بین ‏النهرین، تغییرات عمده‏ای نیز در تولید سفال رخ می‏دهد بدین‏ گونه‏ که پس‏از یک دورۀ طولانی ‏مدت استفاده از سفال نخودی منقوش، در اواخر هزاره 5 ق.م استفاده از این‏ گونه به پایان رسیده و سفال‏های ساده با تمپر کاه جایگزین آنها می ‏شوند. در بخش ‏های وسیعی از غرب ایران نیز ‏تقریباً همزمان با منطقۀ بین ‏النهرین این تغییرات سفالی رخ می ‏دهد. در اواخر هزاره 5 ق.م سفال‏های نخودی منقوش گونه سه گابی ناپدید و سفال‏های ساده با تمپر کاه جایگزین آنها می گردد. یکی از شاخص ‏ترین این گونه‌های سفالی ساده، سفال قرمز رنگ نوع گودین  VIIاست که بحث اصلی این مقاله دربارۀ اهمیت این‏ گونه در مطالعات دورۀ مس و سنگ جدید زاگرس است.
کلیدواژه‌ها