دوفصلنامه تخصصی علمی، فرهنگی و پژوهشی باستان‌پژوه

دوفصلنامه تخصصی علمی، فرهنگی و پژوهشی باستان‌پژوه

رکورد غارسنگ از هلال حاصلخیز در بازۀ واپسین یخ‌زدایی و نقش آن در زمینه‌مندکردن مناسب فرآیند نوسنگی شدن

نوع مقاله : ترجمه

نویسندگان
1 گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران
2 پژوهشگر پسادکتری، دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران
چکیده
این مطالعه یک رکورد دیرین‌اقلیمی با وضوح بالا و مبتنی‌بر چند شاخص (ایزوتوپ‌های کربن و اکسیژن، عناصر کمیاب و ایزوتوپ‌های استرانسیم) از یک غارسنگ در اقلیم کردستان عراق ارائه می‌دهد. این رکورد، بازه‌ی زمانی پایان آخرین بیشینه یخچالی (LGM) تا هولوسن قدیم (۱۸ تا ۷.۵ هزار سال پیش) را در بر گرفته و گذار از دوره فراپارینه‌سنگی به نوسنگی را در منطقۀ مرکزی هلال حاصلخیز پوشش می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که تغییرات در میزان بارندگی محلی با تغییرات دمایی در گرینلند همزمان بوده است؛ به‌طوری که در طول دوره زمانی بولینگ-آلرود، شاهد افزایش بارش و تشدید تغییرپذیری هیدرواقلیمی چنددهه‌ای بوده‌ایم و پس از آن، دوره دریاس جوان با شرایط خشک‌تر و غبارآلودتر رخ داده است. مقایسه این امر با داده‌های دیرین‌اقلیمی منطقه‌ای، الگوهای مشابه بارندگی در سراسر هلال حاصلخیز را نشان می‌دهد، با این تفاوت که در بخش شرقی، تغییرپذیری هیدرواقلیمی در دوره بولینگ-آلرود بیشتر و شرایط در دوره دریاس جوان خشک‌تر بوده است. نکته حائز اهمیت این است که این رکورد، یک الگوی دقیق و با تاریخ‌گذاری مطمئن از محیط‌‌‌زیست‌دیرینه ارائه می‌دهد تا بتوان رویدادهای فرهنگی خاص را در مقیاس زیرمنطقه‌ای، با تکیه بر پژوهش‌های باستان‌شناسی أخیر در محوطه‌های کلیدی با ویژگی‌های محیطی مشابه، زمینه‌یابی کرد. این امر امکان بررسی نقش تغییرات اقلیمی و محیطی در شکل‌گیری الگوهای متفاوت نوسنگی شدن در سراسر هلال حاصلخیز را فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

مطالعه ترجمه فارسی مقاله در نسخه کامل باستان‌پژوه: صفحات 43-59

دوره 25، شماره 30 - شماره پیاپی 30
سال بیست و چهارم و بیست و پنجم، شماره‌های سوم و چهارم سری جدید، شماره‌های 30 و 31 پیاپی
مهر 1405
صفحه 43-59